Հայկական մշակույթում ուտելիքը միշտ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել, իսկ տոնական սեղանները՝ հատկապես Ամանորին և Սուրբ Ծննդյանը, դառնում են ընտանիքի միասնության ու ավանդույթների իրական խորհրդանիշ։ Դարերի ընթացքում հայկական տոնական ուտեստները ձևավորվել են կրոնական սովորույթների (հատկապես պահքի) և պատմական փոփոխությունների (օրինակ՝ սովետական շրջան) ազդեցությամբ։
Հայաստանում Սուրբ Ծնունդը նշվում է հունվարի 6-ին՝ համընկնելով Հիսուսի Մկրտության հետ։ Մինչև այդ օրը հաճախ պահք է պահվում (մսից, կաթնեղենից խուսափելով), և տոնական սեղանը դառնում է պարզ, բուսական, բայց խոր խորհրդանշական։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցորենը՝ որպես կյանքի ու առատության խորհրդանիշ։ Սեղանին գերակշռում են հատիկեղենով, բանջարեղենով և չրերով ուտեստները, ինչպես նաև խաշած ձուկ (քրիստոնեության խորհրդանիշ) և բրնձով փլավ չամիչով ու չրերով։
Դեկտեմբերի 31-ի Ամանորը Հայաստանում դարձել է առատության ու հյուրասիրության տոն՝ սովետական տարիներից սկսած։ Սեղանը շքեղ է ու բազմազան՝ մսային կերակրատեսակներով (խորոված, տապակած միս), աղցաններով (օլիվիե, վինեգրետ), քաղցրավենիքով և գաթայով։
Տոլման՝ դասական (մսով) կամ պահքային պասուց տոլման (հատիկեղենով՝ ոսպ, լոբի, սիսեռ, բլղուր, չրերով լցոնած)։ Հատիկների բազմազանությունը խորհրդանշում է հաջողություն ու բարեկեցություն։
Ղափաման՝ բրնձով, չրերով ու ընկույզով լցոնած դդումը, որը համարվում է առատության ուղերձ և հաճախ մատուցվում է երգով («Հեյ ջան ղափամա»)։
Տարեհացը կամ տոնական հացը (հաճախ՝ գաթա կամ լավաշ)՝ երբեք դանակով չեն կտրում (ձեռքով են կիսում՝ կյանքի շարունակության խորհրդանիշ), մեջը դնում են ընկույզ կամ մետաղադրամ՝ հաջողության համար։
Անուշ ապուրը՝ ցորենով (կամ գորգորով), չրերով ու ընկույզով քաղցր շիլա կամ ապուր, որը ընտանեկան ջերմության խորհրդանիշ է և հաճախ մատուցվում Սուրբ Ծննդյանը։
Ժամանակի ընթացքում սեղանը համալրվել է նոր ուտեստներով՝ օլիվիե, վինեգրետ, սացիվի, տապակած միս, բայց ավանդականները մնում են հիմնական։ Չմոռանանք նաև չրերը, ընկույզեղենը, գինին ու կոնյակը։
Հայերի համար հյուրասիրությունը տոնի պարտադիր մասն է։ «Ինչպես կդիմավորես տարին, այնպես էլ կապրես» ասույթը դարձրել է Ամանորը լի սիրով, առատ սեղանով ու ուրախությամբ։ Ընտանիքները հավաքվում են միասին՝ կիսելու ուտելիքը, պատմությունները և ջերմությունը՝ մինչև լուսաբաց։
